Tại G-8 lần này, người ta đã nhận thấy một diện mạo hoàn toàn mới của nước Nga, một nước Nga mạnh mẽ, cứng rắn, cởi mở và có ảnh hưởng lớn đối với nhiều vấn đề toàn cầu.

Hội nghị G-8 lần này quy tụ các nhà lãnh đạo cấp cao nhất của các cường quốc trên thế giới gồm Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản, Canađa, Italia và Nga. Nước chủ nhà Nga muốn gây được sự chú ý vượt ra ngoài khuôn khổ G-8 nên đã mời thêm các nhà lãnh đạo Trung Quốc, Braxin, Ấn Độ, Nam Phi và Mêhicô - 5 nền kinh tế đang nổi lên và trong tương lai sẽ là những đối thủ cạnh tranh của G-8, Thủ tướng Phần Lan, với tư cách Chủ tịch đương nhiệm của Liên minh châu Âu (EU), Tổng thống Cadắcxtan, với tư cách Chủ tịch Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG).

Mới chỉ 8 năm trước Nga tham gia vào G-8. Thời điểm đó, trong con mắt của các cường quốc phương Tây, một nước Nga vừa chập chững bước ra khỏi khủng hoảng với nền kinh tế sa sút bị coi như thành viên hạng hai của nhóm. Chính vì vậy phải mất một thời gian dài "G-7 + Nga" mới chính thức trở thành G-8. Để có được sự thừa nhận này, Nga đã phải có những nỗ lực rất lớn. Có mặt trong các cuộc họp thượng đỉnh G-8, nhưng Nga hiếm khi có được tiếng nói "nặng ký" như những thành viên khác, vì thế mà tại St. Petersburg, Nga muốn tận dụng cơ hội để khẳng định và nâng cao vị thế của mình trên trường quốc tế.

Trước hội nghị, Nga muốn tập trung vào 3 vấn đề lớn nóng bỏng mang tính cấp bách toàn cầu, gồm an ninh năng lượng, phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, trong đó vấn đề năng lượng được đánh giá là then chốt, song những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, vấn đề hạt nhân của Iran, việc CHDCND Triều Tiên phóng thử tên lửa, cũng như nhiều vấn đề quan trọng khác như tình hình châu Phi, vấn đề thương mại toàn cầu trong khuôn khổ vòng đàm phán Đôha của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã chiếm nhiều thời gian tranh luận của hội nghị.

Mặc dù vậy, hội nghị đã diễn ra thành công với hơn một chục tuyên bố và văn kiện quan trọng được các nhà lãnh đạo G-8 thông qua, trong đó có ba Tuyên bố về an ninh năng lượng toàn cầu; giáo dục, đào tạo; phòng chống dịch bệnh; Tuyên bố không phổ biến vũ khí (trong đó đề cập vấn đề hạt nhân của Iran; vấn đề CHDCND Triều Tiên thử tên lửa; việc Ấn Độ cam kết không phổ biến vũ khí hạt nhân; việc trợ giúp tài chính đối với những nước tiêu hủy vũ khí hóa học ...); Tuyên bố về đấu tranh chống khủng bố; Tuyên bố về việc củng cố chương trình của Liên hợp quốc chống khủng bố; Tuyên bố về sự hợp tác và những hành động trong tương lai nhằm bảo đảm sự ổn định và phát triển; văn kiện về Trung Đông...

Ngay tại hội nghị, Tổng thống Nga Putin khẳng định quan điểm của Nga trong vấn đề bảo đảm an ninh toàn cầu, đặc biệt là vấn đề không phổ biến vũ khí, giải trừ quân bị, vấn đề an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, khẳng định vai trò không thể thiếu của Nga trong các tiến trình này. Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng nhiên liệu đang là mối đe dọa đối với hầu hết các nền kinh tế G-8, rõ ràng việc Nga, nước có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt thuộc loại hàng đầu thế giới, chủ trì hội nghị tại St. Petersburg lần này là cơ hội để Nga khẳng định vị trí quan trọng trên bản đồ nhiên liệu và năng lượng thế giới.

Hiển nhiên, tiềm lực kinh tế của Nga chưa mạnh như Mỹ, Anh, Đức hoặc Pháp nhưng trong vấn đề năng lượng, Nga lại có vị trí rất quan trọng, bởi lẽ chỉ riêng trữ lượng dầu mỏ và khí đốt của Nga đã lớn gấp 4 lần của các nước khác trong G-8 cộng lại. Bởi vậy, tại hội nghị lần này, Tổng thống Putin đã đạt được hai mục tiêu lớn là: thứ nhất xây dựng Nga với hình tượng là nước cung cấp năng lượng cho Phương Tây, đồng thời tranh thủ sự hợp tác của Phương Tây trong lĩnh vực tài nguyên dầu khí; thứ hai, sử dụng nguồn tài nguyên dầu khí dồi dào vốn có để nâng cao địa vị và ảnh hưởng của Nga trên phương diện chính trị và kinh tế quốc tế.

Hội nghị G-8 tại St. Petersburg cũng cho thấy là Mỹ không muốn nước Nga có được sự tự tin mới nhờ nguồn lợi dầu mỏ và tiềm lực kinh tế, có thể ảnh hưởng đến những lợi ích của Mỹ và phương Tây. Việc chính quyền Mỹ cố tình trì hoãn thỏa thuận về việc Nga gia nhập WTO phần nào nói lên điều đó.

Hội nghị thượng đỉnh G8 vừa qua cũng là dịp để Tổng thống Putin thể hiện bản lĩnh khi ông tuyên bố Nga không cần tiếp nhận những bài học của các vị khách về dân chủ và dân quyền, và không ai có thể hiểu hơn người Nga về việc làm thế nào để tăng cường Nhà nước Nga. Với tuyên bố này, ông Putin muốn khẳng định với phương Tây rằng nền dân chủ tại Nga là chuyện nội bộ của Nga, không thể để bên ngoài can thiệp.

Dù còn bất đồng về một số vấn đề, nhưng có thể coi hội nghị G-8 đã thành công. Nước Nga đã thể hiện vai trò là thành viên bình đẳng trong nhóm G-8, khẳng định vai trò ngày càng lớn của Nga tại nhóm các nước công nghiệp phát triển nhất. Với tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình 6,7%/năm kể từ năm 1999, Nga hiện là nền kinh tế thứ 9 thế giới và thứ 5 châu Âu, có thặng dự thương mại đạt trên 120 tỷ USD, thặng dư ngân sách chiếm 7,5% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và dự trữ ngoại tệ vượt mức 240 tỷ USD.

Với một diện mạo mới tại hội nghị thượng đỉnh G-8, nước Nga đang thể hiện vai trò cường quốc về năng lượng của mình, thông qua đó hy vọng sẽ có được tiếng nói ngày càng có sức nặng trong các vấn đề lớn của quốc tế./.