Hà Nội (TTXVN) - Qua 10 năm thành lập, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã xây dựng và đưa thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển vượt bậc. Tuy nhiên, Ủy ban cũng đang đứng trước một loạt những thử thách, yêu cầu nhằm duy trì sự bền vững của thị trường trong thời kỳ hội nhập quốc tế mạnh mẽ.

10 năm xây dựng và phát triển thị trường chứng khoán

Năm 1997, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ra đời với trách nhiệm nặng nề là xây dựng và cho ra đời thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trọng trách trên thực sự là gánh nặng ngàn cân đối với Ủy ban khi đó, trong bối cảnh số lượng công ty cổ phần đếm trên đầu ngón tay, tiến trình cổ phần hóa hầu như “dậm chân tại chỗ”, đội ngũ cán bộ đều là những người chuyển từ ngành tài chính và ngân hàng sang, chưa chuyên sâu về ngành chứng khoán.

Nhớ lại chặng đường 10 năm qua, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Bằng dường như vẫn còn ngậm ngùi: “Những khó khăn ban đầu, nhiều lúc chúng tôi cảm tưởng khó có thể vượt qua. Đội ngũ nhân lực hạn chế về kiến thức, kinh nghiệm nên việc hình dung ra một thị trường chứng khoán sẽ phát triển theo một mô hình như thế nào, theo một lộ trình thế nào và xử lý nó ra sao khá mơ hồ. Tôi còn nhớ có một dự án đầu tiên với Hàn Quốc, trong những buổi làm việc đầu tiên, hầu như các cán bộ của ủy ban đã không đặt ra được một câu hỏi nào do quá bỡ ngỡ trước một lĩnh vực mới mẻ”.

Bất chấp những khó khăn chồng chất, chỉ ba năm sau, vào năm 2000, Ủy ban đã đưa Trung tâm Giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (nay là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh) vào hoạt động, đánh dấu sự ra đời của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Năm 2005, Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội lần đầu tiên tổ chức bán đấu giá cổ phiếu của các công ty quốc doanh cho các nhà đầu tư.

Đến cuối năm 2006, chỉ sau sáu năm hoạt động, thị trường chứng khoán Việt Nam trở thành tâm điểm chú ý của nhà đầu tư trong và ngoài nước với sự phát triển vượt bậc. Từ chỗ chỉ có hai cổ phiếu niêm yết vào lúc khởi điểm, đến nay thị trường chứng khoán Việt Nam đã có 230 cổ phiếu được niêm yết, với mức vốn hóa thị trường đạt hơn 45% GDP.

Hoạt động đấu giá, đấu thầu trái phiếu qua thị trường chứng khoán tiếp tục diễn ra sôi động trong năm 2007, với mức huy động đạt gần 80.000 tỷ đồng. Có thể khẳng định rằng thị trường chứng khoán Việt Nam đã thực sự trở thành kênh dẫn vốn dài hạn cho đầu tư và phát triển.

Với việc lần lượt hình thành Sở Giao dịch và Trung tâm Giao dịch Chứng khoán cùng Trung tâm Lưu ký Chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã tích cực xây dựng, trình các cấp có thẩm quyền hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hoạt động cho thị trường.

Luật Chứng khoán, được Quốc hội thông qua ngày 29/6/2006 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2007, đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng trong hoạt động của thị trường, đảm bảo tính minh bạch và an toàn của thị trường.

Những thử thách sắp tới

Hiện nay, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang đứng trước một “núi” khó khăn. Thị trường chứng khoán phát triển nhanh nhưng vẫn còn non trẻ (mới ra đời được 7 năm) đòi hỏi phải có một chính sách phát triển thị trường bền vững với khung pháp lý hoàn thiện theo xu hướng hội nhập.

Bối cảnh Việt Nam và quốc tế cũng diễn ra nhiều thay đổi, tác động không nhỏ tới thị trường. Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và nguồn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài rót vào thị trường khá lớn. Điều này làm nảy sinh mối lo ngại về việc nguồn vốn này vào nhanh thì cũng có thể rút ra rất nhanh, gây nên những biến động trên thị trường tài chính. Sự kiện chứng khoán năm 1997 ở Thái Lan đến nay vẫn là bài học nóng hổi với Việt Nam.

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Nguyễn Đoan Hùng thừa nhận thị trường chứng khoán Việt Nam trước ngưỡng cửa hội nhập đang phải đối mặt với nguy cơ biến dạng thị trường và rất dễ bị thao túng bởi các nhà đầu tư nước ngoài. Bên cạnh đó, thị trường luôn tiềm ẩn các hoạt động lừa đảo và hành vi vi phạm xuyên biên giới.

Chính vì vậy, bài toán nan giải hiện nay đối với các cơ quan quản lý thị trường, trong đó Ủy ban Chứng khoán Nhà nước là cơ quan chịu trách nhiệm chính, là tìm ra biện pháp kinh tế (thay vì biện pháp hành chính) để kiểm soát những biến động của thị trường.

Bên cạnh đó, những đợt “nóng-lạnh” bất thường trên thị trường do những chính sách quản lý như Chỉ thị 03 về hạn mức cho vay đầu tư chứng khoán của các ngân hàng thương mại hay chính sách thuế thu nhập từ kinh doanh chứng khoán, cho thấy các cơ quan quản lý cần có những chính sách khuyến khích thị trường hơn nữa để ngăn ngừa khủng hoảng.

Tại lễ kỷ niệm 10 năm thành lập Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vào 30/11 vừa qua, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng đã nhấn mạnh rằng thị trường chứng khoán cần được xây dựng và phát triển một cách hiện đại, bảo đảm minh bạch nhất, thông thoáng nhất, có hệ thống pháp lý đồng bộ, phù hợp thông lệ quốc tế và điều kiện Việt Nam, phục vụ tốt nhất, an toàn nhất cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước, đủ sức kết nối với thị trường khu vực và quốc tế.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Ủy ban tăng cường công tác giám sát thị trường, tập trung đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng đội ngũ nhân sự nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của thị trường.

Như vậy, ngoài trọng trách lớn nhất là phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam bắt kịp khu vực và quốc tế, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước còn có một nhiệm vụ không kém phần khó khăn khác là phải tự vận động, phát triển để trở thành cơ quan điều tiết và giám sát thị trường đạt tiêu chuẩn và năng lực ngang tầm quốc tế. Và nhiệm vụ “bất khả thi” này nhất thiết phải trở thành khả thi trong 10 năm tới.

Ông Vũ Bằng cho biết trong thời gian tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ thúc đẩy việc tăng cường hóa chất lượng cao cho thị trường thông qua việc hỗ trợ các doanh nghiệp tập trung cải cách quản trị doanh nghiệp, nâng cao chất lượng quản lý doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Ủy ban sẽ tiến hành tái cấu trúc thị trường và cải cách quản lý, điều hành của các trung tâm giao dịch và lưu lý chứng khoán, tăng cường công tác giám sát thị trường, mở rộng thị trường giao dịch và thu hẹp dần thị trường không chính thức để tăng tính công khai, minh bạch của thị trường./.