Theo phóng viên TTXVN tại Canada, ông Jacob Verhoef, nhà khoa học Canada đứng đầu dự án lập bản đồ vùng biển ngoài khơi Bắc cực của nước này, cho biết Mỹ và Canada nhất trí hợp tác trong vấn đề này sẽ giúp hai bên có những cuôc thảo luận thân thiện và hiệu quả.

Giới quan sát tỏ ra bất ngờ về thỏa thuận này vì giữa Mỹ và Canada còn tồn tại nhiều bất đồng lên quan tới lãnh hải và qui chế của tuyến vận tải biển Tây Bắc Bắc cực.

Canađa đòi có chủ quyền đối với con đường vận tải biển này, trong khi Mỹ coi đó là vùng biển quốc tế. Hai nước cũng đang tranh chấp về việc sở hữu 65 km2 thềm đáy biển ngoài khơi phía Bắc uktoyaktuk, một bất đồng nảy sinh từ khi Anh và Nga ký kết một hiệp ước vào năm 1825. Ngoài ra, hiện Mỹ vẫn chưa phê chuẩn Công ước về Luật biển của Liên hợp quốc.

Tình trạng biến đổi khí hậu đang làm tan lớp băng phủ trên mặt biển Bắc cực, mở ra những tuyến đường vận tải biển mà trước đây tàu bè không thể qua lại. Những giếng dầu và khí đốt có trữ lượng chiếm khoảng 25% trữ lượng dầu mỏ và khí đốt chưa khai thác của thế giới cũng có thể được khai thác. Vấn đề nước nào sở hữu những nguồn tài nguyên này về cơ bản chưa được giải quyết, mặc dù những nước tiếp giáp Bắc cực đang khẳng định quyền kiểm soát của mình đối với khu vực này với hy vọng giành được nguồn tài nguyên trong tương lai.

Tại hội nghị cấp bộ trưởng vào cuối tháng Năm vừa qua, 5 cường quốc có đường biên giới ở Bắc cực là Canada, Mỹ, Nga, Phần Lan và Đan Mạch đã nhất trí tuân thủ quyết định cuối cùng của Liên hợp quốc đối với những tuyên bố lãnh thổ ở cực Bắc của Bắc cực nhằm tránh đối đầu và làm dịu tình hình căng thẳng trong việc săn lùng tài nguyên.

Theo luật pháp quốc tế, mỗi quốc gia có đường biên giới giáp Bắc Băng Dương có chủ quyền đối với vùng lãnh hải trong bán kính 370 km. Vì thế, hiện nay khoảng 1,2 triệu km2 ở Bắc cực, nơi mà các nhà khoa học cho rằng có trữ lượng dầu mỏ rất lớn, vẫn ''vô chủ''./.